Więzadło krzyżowe u piłkarek

Dlaczego zerwania ACL są około 2,8 razy częstsze u zawodniczek, jak naprawdę do nich dochodzi i na co trener może wpłynąć. Liczby z podanymi źródłami.

Thibaud C. · Trener przygotowania motorycznego · Ostatnia aktualizacja: 26 września 2026

To temat numer jeden, i to zdecydowanie. Zerwania więzadła krzyżowego przedniego (ACL) są wyraźnie częstsze u piłkarek. Badanie podłużne prowadzone przez sześć kolejnych sezonów w jednym klubie odnotowuje zapadalność 2,8 razy wyższą u zawodniczek (1,06 % wobec 0,38 % u zawodników) — Ferré-Aniorte et al., 2025. Zerwanie to najczęściej dziewięć do dwunastu miesięcy przerwy (o powrocie decyduje się na podstawie kryteriów, za zgodą lekarza), a czasem amatorska kariera, która się na tym kończy.

Jeden szczegół tego badania zasługuje na podkreślenie, bo ukierunkowuje twoją pracę: różnica między dziewczętami a chłopcami pojawia się dopiero mniej więcej od 14 roku życia. Wcześniej zapadalność jest porównywalna. To więc między 12 a 15 rokiem życia profilaktyka ma najwięcej sensu.

Dobra wiadomość jest taka, że to ryzyko nie jest żadnym fatum: to jedna z niewielu dziedzin, w których trening wykazał wyraźny efekt.

Jak to się dzieje w praktyce

Systematyczne analizy wideo pozwalają dziś dokładnie opisać mechanizm. Spośród 127 zerwań sfilmowanych w 25 zawodowych ligach kobiecych między 2022 a 2024 rokiem (Hampstead et al., Knee Surgery, Sports Traumatology, Arthroscopy, 2026) rozkład jest następujący: 49 % bez żadnego kontaktu, 41 % z kontaktem pośrednim (uderzenie gdzie indziej niż w kolano, które wytrąca z równowagi) i tylko 10 % z bezpośrednim kontaktem w kolano.

Innymi słowy: dziewięć zerwań na dziesięć nie bierze się z uderzenia otrzymanego w kolano. Zdarzają się przy źle kontrolowanym podparciu, często po utracie równowagi. Typowy scenariusz się powtarza:

Te same analizy dodają informację bezpośrednio użyteczną: około dwóch zerwań na trzy zdarza się w fazie obronnej, najczęściej przy akcji pressingu albo odbioru. To nie przypadek — to sytuacje, w których zawodniczka biegnie szybko, hamuje w pośpiechu i ma oczy na piłce, a nie na własnych podparciach.

Podparcie ryzykowne i podparcie ochronne Ryzykowne kolano do środka noga wyprostowana, tułów z osi Ochronne kolano nad stopą biodra ugięte, lądowanie amortyzowane
Cała profilaktyka sprowadza się do zamiany podparcia z lewej w podparcie z prawej.

Dlaczego to ryzyko jest wyższe

Nie ma jednej przyczyny, tylko wiązka czynników. Niektórych się nie zmienia, inne tak — i to tam liczy się twoja praca:

Niuans do zachowania: te czynniki zwiększają ryzyko, nie wywołują urazu mechanicznie. Wiele zawodniczek nigdy nie dozna zerwania, a dobrze przygotowana zawodniczka może go doznać. Pracuje się na prawdopodobieństwach, a nie na pewnikach.

To, na co naprawdę możesz wpłynąć

Trzy dźwignie, w kolejności wykazanej skuteczności:

Konsekwencja taktyczna, rzadko wypowiadana: skoro większość zerwań zdarza się w fazie obronnej przy awaryjnym hamowaniu, nauczenie swoich zawodniczek czystego doskakiwania (przybywać po łuku, zwolnić przed kontaktem, nie rzucać się) jest także gestem profilaktycznym. Moduł „Doskok” z kursu Technika i taktyka staje się tu treścią zdrowotną w takim samym stopniu jak taktyczną.